Roel Bazuin

Blog

Indo-Europeaan, vrijdenker, reiziger, blogger, barista, koekjesspecialist, fotograaf,

onderzoeker, digitaal veteraan, personal coach, webmaster, genealoog, gamer

Augustus 1945. Capitulatie van Japan. Maar de oorlog is voor KNIL-ers niet voorbij.

Teneergeslagen zit Bas op het muurtje voor zijn ouderlijk huis in Soerabaja. Zijn ouders en 2 kleine broertjes worden vermist. Het huis is leeggestolen en vernield. Het is augustus 1946. Hij had zich de terugkeer naar Indië heel anders voorgesteld na de capitulatie van Japan en zijn bevrijding uit een krijgsgevangenenkamp op Kuyshu.

Opa was een van de 40.000 krijgsgevangenen die 3,5 jaar in een Japans interneringskamp gedwongen werd te werken voor de Japanse oorlogsmachine. Een van de mensen die 1265 dagen werd uitgehongerd, geslagen, geschopt en bedreigd. Een van de KNIL-soldaten die na 1950 met gezin, onder achterlating van have en goed, op 'bijzonder verlof' werd gestuurd naar Holland. Een van de dienaren waaraan door zijn overheid 3,5 jaar salaris niet werd uitbetaald. Een van de Indische Nederlanders die niet werd gecompenseerd voor verlies van bezit.

Ik gedenk hem en zijn collega's en lotgenoten. Ik schrijf zijn verhaal zodat het niet vergeten wordt.

Een jaar hiervoor was hij nog niet bekend met de onafhankelijkheidsverklaring door Soekarno. En de daarop volgende klopjacht van Indonesiers op iedereen die zich niet aan de nieuwe republiek conformeerde. Of gewoon. Omdat ze zin hadden iemand met een klewang een kopje kleiner te maken. Op straat zijn de leuzen nog zichtbaar – 'merdeka' – 'dood aan de Hollanders' – wat het gevoel van onrust en zorgen verder versterkt. 'Kom, we gaan' zeggen zijn maten gehaast en zij rijden in de weapons carrier terug naar een vluchtelingenhuis in Bandoeng waar hun gezinnen een toevlucht hebben gevonden. Gewapend. Voor het geval dat.

Het huis van de zus van zijn vrouw Tien is ook leeggestolen en vernield. 'De gordijnen waren gewoon afgeknipt bij de rails en de honden Dikkie en Teske zijn kwijt”, vertelt zij emotioneel. Samen met zijn vrouw Elvie en kinderen, een andere zus Nettie en hun vriendin Annie hebben zij hier de oorlog overleefd. Aanvankelijk komen de inkomsten uit de kledingwinkel aan huis tot de import van stoffen door de Japanners werd verboden. Daarna hebben ze geleefd van illegale handel in stoffen en verhuren van kamertjes.

Daags na de hereniging vertrekken ze met een B25 naar Australie. Tien blijft achter. Haar man is bevrijd uit Tjimahi, moet verzorgt worden en heeft voor later andere orders van het KNIL. Bas is na zijn bevrijding en herstel tewerk gesteld op het vliegveld bij Bundaberg. Er is behoefte aan ervaren vliegtuigmonteurs en hij is ingedeeld bij het ML-KNIL 120 squadron. Het sqadron doet dienst als opleidingseenheid van ex-krijgsgevangenen. Zij blijven ruim een jaar op een boerderij nabij het vliegveld.

Gedurende zijn tijd in Australie zorgt Bas ook voor onderhoud aan 'no 19 Transport Squadron'. Zij zijn onder andere belast met het afwerpen van hulpgoederen in de kampen in Indie waarin 80.000 ex-krijgsgevangenen en geinterneerde burgers vastzitten. Ze kunnen geen kant uit door de wraaklust van de Indonesiers en worden ironisch genoeg beschermd door Japanse soldaten.
Bas' ouders en broers wonen in een onbeschermde wijk en worden door de Indonesiers in hun huis met de klewang vermoord. Hun lichamen worden nooit gevonden.

Alle mannen binnen de familie worden begin 1942 afgevoerd naar Japanse gevangenkampen. Velen overleven dat niet. Willy, de man van Nettie, overlijdt op 14 augustus 1945 in Tjimahi (Java). Elvies broer Robert op 2 augustus 1945 in Kurikonta (Birma). Haar andere broer Michiel overleeft Changi (Singapore). Willy, de broer van Michiels vrouw Jeanne, overlijdt in Tjimahi.

 Achterin de tuin draait Bas een sigaret en denkt terug aan de 42 maanden in Japans krijgsgevangenschap. De eerste aanval op het vliegveld bij Bandoeng op 20 februari 1942. Waarna meerdere volgden en vele vrienden sneuvelen. De Japanse oorlogsmachine die na de inval op 28 februari over de KNIL eenheden heenwalst en vervolgens capituleert op 8 april. Een paar dagen daarvoor – 5 maart- krijgsgevangen genomen. Op de vlucht na de inname van het vliegveld op 1 maart. Nog snel de overgebleven toestellen buiten gebruik gesteld.

De echte ontberingen beginnen eigenlijk dan pas. Op de transporten tussen en in de kampen op Java, resp. Bandoeng, Tjimahi en Batavia. Op 29 september 1943 met de 'Makassar Maru' naar Changi bij Singapore. 6 november met het transportschip 'Hawai Maru 2' via Shanghai naar Moji. Een van de 'Hellships'. Het konvooi van Bas wordt onderweg overvallen door een Typhoon. De storm houdt een week aan. Het toch al slechte eten wordt nog kariger. Luchtalarm op de 27ste. Het konvooi wordt aangevallen door 3 B-25 bommenwerpers van de 14de Airforce. De gevangenen worden benedendeks opgesloten. 1 schip zinkt. 900 drenkelingen worden aan borod genomen. Het schip komt op 4 december aan.

Laatst bijgewerkt op maandag 21 augustus 2017 02:33

Lees meer...

Autochtoon, allochtoon of anders ...

Simplified scheme of autochtoon/allochtoon rel...

Simplified scheme of autochtoon/allochtoon relations. (Photo credit: Wikipedia)

Het nadenken hierover is begonnen sinds Fortuyn. Daarvoor ben ik er nooit mee bezig geweest.  Raar misschien. Waarom zou ik?

Fortuyn en zijn pseudo opvolgers Verdonk en Wilders creerden een paranoide waanwereld die gek genoeg door velen werd en wordt aangenomen als waar. Angstwekkende visioenen waarin 'de Westerse Cultuur' bedreigd wordt. 'Wie niet deelt in de historisch bepaalde cultuur en levenswijze van het volk, met haar zeer specifieke eigen historisch gegroeide cultuur en levenswijze, behoort tot de 'gevreesde anderen'. Een xenofoob wereldbeeld, gevoedt door radicale retoriek zonder gezond verstand, goed voor verhitte discussies, fikse ruzies en oorlog. Olie op het vuur, wat al meer dan genoeg brandt.

'Zeg, hoeveel procent Nederlands ben je eigenlijk' is een vraag die ik in allerlei varianten voorgescholteld krijg. 'Jij komt zeker uit Turkije' is er eentje. 'Van jullie (Indische Nederlanders) hebben we in ieder geval geen last'. Wat mij betreft allemaal ver over het randje.

'Je bent wel dom ,maar goed geintergreerd' zeg ik dan. Je eet toch nasi? En bami? Sate-tjes. Hebben wij jullie geleerd.. Gevolgd door een nog dommere blik vol ongeloof. Maaaahrruh dat is toch Chinees?

Gelukkig ben ik netjes  opgevoed en spreek beter Nederlands dan de gemiddelde Zeeuw, Brabander of Limburger. Een goed gastheer en iedereen weet dat je bij mij om vijf voor zes kunt binnenlopen om mee te eten. Dat onderdeel van de Hollandse integratie is ons nog niet helemaal gelukt. Tenzij je het te bont maakt met ongewenste opmerkingen en xenofobe ondertoon. Dan lazer ik je gewoon buiten. Een ietwat ongewenst bijverschijnsel van 'mijn integratie'. Aanpassen aan de heersende sfeer in de locale cultuur zal ik maar zeggen.

Laatst bijgewerkt op donderdag 31 maart 2016 12:33

Lees meer...

Na een paar regenachtige dagen komt de geschiedenis tot leven - stamboomonderzoek

Als het regent, werk in mijn vrije tijd graag aan de familie stamboom. Als ik dit schrijf, zitten er 688 personen in mijn database, waarvan bijna 240 'Bastiaans', de familienaam die ik volg. Bij het invoeren van namen, achtergrondinformatie en verwerken van foto's komt al doende soms de geschiedenis van een heel gezin in beeld. Vroeggestorven kinderen of echtgenoten, gezinsleden die de dood vinden in een bombardement of terechtkomen in een internerings- of krijgsgevangenenkamp. Dat blijft even hangen.

bomb_nagasaki_just_before_shockwaveTijdens de koffie na het eten bij mijn ouders komt de kamp-geschiedenis van opa ter sprake. Hij heeft in Japan de atoombom op Nagasaki overleefd. Volgens het verhaal was hij op het moment dat de bom viel ondergronds aan het werk in een kolenmijn. Ik wist wel dat 'ie in een kamp in Japan had gezeten, maar niet waar.

De afgelopen dagen regende het pijpestelen, aanleiding tot nader onderzoek. Tot mijn verrassing vind ik zijn naam in een lijst van krijgsgevangenen in een kamp met de naam 'Fukuoka 8B', gelegen bij de kolenmijn Yamano op het eiland Kiushu in Japan. Met hem vind ik meer 'Bastiaans' in kamplijsten.

Changi-pow kamp in SIngaporeZoekend naar details kan ik zijn reis ernaartoe en terug reconstrueren. Van internering in kampen in Batavia omstreeks maart 1942, naar Tjimahi, Singapore en Moji tot de definitieve bestemming bij het plaatsje Inatsuki in het district Fukuoka. De spaarzame verhalen in de familie komen tot leven bij het doornemen van woord en beeld.

Laatst bijgewerkt op donderdag 31 maart 2016 11:00

Lees meer...

Boeken

Drie Oma's

Drie Oma's

Author: Frank Neijendorf

3 vrouwen, oma's. stammoeders van 3 grote families uit drie verschillende culturen in Nederlands-Indië. Petronella, het weesmeisje uit Nederland, Soehita, de Javaanse huishoudster (njai) en May-May, ...

Category: Geschiedenis

Onze kleine geschiedenis van Nederlands-Indie, de Pacific-oorlog en Indonesia

Onze kleine geschiedenis van Nederlands-Indie, de Pacific-oorlog en Indonesia

Author: H.A.M. Liesker

Bij veel Nederlanders en Indische mensen ontbreekt parate kennis over de Indische geschiedenis. Dit boekje is vooral geschreven om dit ontbrekende kader aan te geven. 

Category: Geschiedenis

Achter mijn  glimlach

Achter mijn glimlach

Author: Tanja Harpe, Wilmar Dolman

Interviews met de na-oorlogse generatie van ouders die de oorlog meemaakten in het voormalige Nederlands-Indië en bijdragen van ervarings deskundige hulpverleners. Vijftig jaar na de 'bevrijding' zi...

Category: Japanse bezetting

Moments. . .

in time